• home
• vragen van ouders
• opvoedingsthema's
• columns
• werking
• activiteiten
• medewerkers

Grenzen stellen: een moeilijke evenwichtsoefening

Kan dat?
Mag ik dat toelaten?
Ben ik te streng?
Ben ik ouderwets?

Met deze en soortgelijke vragen worden we regelmatig geconfronteerd als zoon of dochter het ons weer eens moeilijk maken. We weten niet goed wat we kunnen toelaten en wat we moeten verbieden. Te rade gaan bij familie of vrienden kan een oplossing zijn, maar sticht soms nog meer verwarring. Wat in het ene gezin wordt toegestaan, kan in het andere absoluut niet! Twijfels bij het opvoeden, zoals bij de vraag waar de grenzen moeten liggen, komen meestal voort uit onzekerheid over normen en waarden. Ook de tegenstelling tussen de eigen manier van opvoeden en de uiteenlopende meningen van deskundigen, stelt ons voor dilemma's. Dit alles maakt opvoeden niet gemakkelijker en laat bij ouders vaak een gevoel achter van onzekerheid en onmacht.

Mag ik grenzen stellen?
Hoe bepaal ik die grenzen dan?

Grenzen stellen heeft een opvoedend effect als er kansen op ontwikkeling door geboden worden. Het begrip “grens” wordt nog teveel geassocieerd met straf, vermaning, verbod, zedenpreek, weigering en voortdurend “nee” zeggen.
Pedagogisch grenzen stellen betekent echter niet beknotten, maar kansen bieden. Grenzen afbakenen duidt op betrokkenheid bij de ontwikkeling van je kind, want grenzen stellen en respect tonen voor je kind, het een staat niet los van het ander.

De grenzen die je stelt, zijn afhankelijk van de leeftijd en de capaciteiten van je kind. Als betrokken ouder kan je daarvoor gerust te rade gaan bij je eigen intuïtie. Als iets voor jou echt niet kan, dan is dat de grens, ook al kan het wel bij de buren. Als je beslist in functie van de leeftijd, de capaciteiten en de ontwikkeling van je kind dan is dat een goede leidraad.

Standvastig

Bij kleine kinderen geven duidelijke grenzen een gevoel van veiligheid. Op die manier wordt voor hen duidelijk wat kan en wat niet kan. Het is vooral van belang dat je er op een consequente manier mee omgaat. Hier durft ons gevoel ons wel eens parten spelen. Kinderen zijn er immers meesters in om ons zodanig te beïnvloeden dat we dikwijls toch toegeven. Dit zal voor veel ouders herkenbaar zijn en het is natuurlijk ook zeer menselijk! Als we op zo'n moment beseffen dat we ons hebben laten “overhalen”, zullen we een volgende keer misschien beter en bewuster reageren en toch op ons standpunt blijven staan.

Onderhandelen

Ook pubers hebben grenzen nodig. Het botsen tegen grenzen helpt hen in hun ontwikkeling naar zelfstandigheid. Het bepalen van de grens is echter een ander paar mouwen. Het is soms wel eens balanceren op het slappe koord zodra er vaker wordt onderhandeld over waar de grenzen moeten liggen. Dit onderhandelen vraagt van de ouders een zekere soepelheid die ook weer rekening houdt met de leeftijd en verantwoordelijkheidszin van hun kind.

Onderhandelen betekent niet tegen je zin toegeven, maar gezamenlijk tot een overleg komen. Zo kunnen pubers zelf stilaan hun eigen waarden ontwikkelen, wat dan weer een stap is naar zelfstandigheid. Ook hier geldt weer: als het voor jou als ouder echt niet kan, is het nodig om dat duidelijk te maken aan je kind. Indien je beslissing niet genomen wordt vanuit de wil om te overheersen, maar veeleer om te leiden, te sturen, te ondersteunen en te stimuleren, dan is dit “pedagogisch verantwoord grenzen stellen”.

Bij verbieden en straffen gaat het om het tegenovergestelde, namelijk om de wil te breken of macht te demonstreren. Afgezien van het feit dat verbieden en straffen meestal niet werken, omdat straf vaak in drift en woede wordt uitgesproken, hebben ze ook een belastende invloed op de relatie met je kind.

Vertrouwen

Tijdens de puberteit zal je kind steeds meer vrijheid opeisen. Dan komt er het vooral op aan vertrouwen te hebben. Dit vertrouwen moet je kind wel min of meer verdienen, bijvoorbeeld door zich te houden aan afspraken. Zo leren ze ook verantwoordelijkheid op te nemen. Vrijheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid gaan steeds samen.

Om af te sluiten nog even de volgende bedenking. Het gebeurt meer en meer dat ouders ook met zeer jonge kinderen gaan onderhandelen. Aldus willen ze hun kinderen een beetje mee verantwoordelijk maken bij een beslissing. Dit kan echter bij veel kinderen onzekerheid veroorzaken, daar waar ze juist nog veel houvast nodig hebben.